Chuẩn bị bài: “Anh hùng xạ điêu” (Trích Đoạn trường tân thanh - Truyện Kiều - Nguyễn Du) - Ngữ văn lớp 10 2023

Chuẩn bị bài: “Anh hùng xạ điêu” (Trích Đoạn trường tân thanh – Truyện Kiều – Nguyễn Du) – Ngữ văn lớp 10

Chuẩn bị bài: “Anh hùng xạ điêu” (Trích Đoạn trường tân thanh – Truyện Kiều – Nguyễn Du) – Ngữ văn lớp 10

Phân công

Câu 1: Anh (chị) hãy cho biết nghĩa của các thuật ngữ “tấm lòng bốn phương” và “gương mặt phi thường”. Tìm những từ ngữ thể hiện sự kính trọng, ngưỡng mộ của Nguyễn Du và Từ Hải.

Câu trả lời gợi ý:

– Trước hết, qua việc đặt cụm từ xuyên suốt đoạn trích, ta có thể thấy “tấm lòng bốn phương” là một cụm từ có sức gợi tả và sức gợi rất lớn. Từ Hải nghe tiếng gọi tứ phương liền vào lòng người chồng đại gia. “Bốn phương” ở đây có nghĩa là thế giới, thế giới “lòng người bốn phương” đồng nghĩa với “Chí khí bôn tẩu”, “Chí tôn chí tôn”… Các nho sĩ đương thời. Hai câu ba và bốn mở ra một không gian “bốn bề” bao la: “Trời cao mênh mông”, không gian “Đi thẳng đường” có sức thể hiện “khí phách anh hùng”. So với hiện thực của xã hội phong kiến, Từ Hải là một con người quá “lố”, nên đặt hình tượng Từ Hải trong không gian, đất trời.

– Thứ hai, thành ngữ “dung nhan dị thường” là biểu hiện những phẩm chất đặc biệt, nổi trội hơn người. Anh thể hiện bản thân không chỉ cụ thể ở hình thức bên ngoài: “Râu hùm, hàm én, mày / Vai rộng năm tấc, thân cao mười thước” mà đặc biệt ở tất cả phẩm chất, nhân cách và cuộc đời, sự nghiệp của một con người xuất chúng. Vì vậy, trong trường hợp này, “khuôn mặt phi thường” đồng nghĩa với “con người phi thường”, “cuộc sống phi thường”, “sự nghiệp phi thường”… chứ không chỉ là một khuôn mặt với một vóc dáng phi thường.

– Hai câu: “lòng người bốn phương” và “dung nhan dị thường” vừa mang ý nghĩa khái quát vừa là hình tượng văn học. Chúng liên hệ với nhau để làm nổi bật quan niệm về anh hùng của Nguyễn Du: anh hùng là những con người đặc biệt, phi thường, phi thường mang tầm vóc vũ trụ chứ không phải người tầm thường. Khắc họa Từ Hải với thái độ ngưỡng mộ, trân trọng và ngợi ca, Nguyễn Du đã gửi gắm tất cả vẻ đẹp của người anh hùng lí tưởng, ước mơ của nhân dân vào hình tượng này. Điều này được thể hiện rõ qua việc sử dụng các yếu tố thơ đại diện cho những người anh hùng gắn với hình ảnh thiên nhiên, không gian và vũ trụ. Tuy nhiên, trong đoạn trích, Nguyễn Du không chỉ dùng hai cụm từ đặc sắc này mà còn dùng nhiều từ thể hiện thái độ trân trọng, kính yêu của mình đối với Từ Hải, như:

Xem thêm: Hiểu và Suy nghĩ về bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm

+ Những từ ngữ mang sắc thái trang trọng như: “trượng phu”, “lòng tứ phương”, “dung mạo phi thường”…

+ Các từ chỉ hình ảnh tráng lệ, rộng lớn: “vạn dặm”, “bóng chiều soi đường”, “gió mây về khơi”…

+ Các từ ngữ miêu tả hành động quyết đoán: “nhanh chóng tiến lên”, “/ arth đường thẳng”, “quyết tâm rời đi” …

Câu 2: Từ Hải bộc lộ lí tưởng anh hùng của mình qua lời nói với Thuý Kiều như thế nào?

Câu trả lời gợi ý:

Lí tưởng anh hùng của Từ Hải được Nguyễn Du khai thác một cách tinh tế qua cảnh chia tay Thuý Kiều, đặc biệt là qua lời ca:

– Khác với cảnh chia tay giữa Kiều với Kim Trọng và Kiều với Thúc Sinh, đây là cảnh chia tay của Kiều với người chồng đại gia. Thông thường miêu tả, cho Từ Hải lên ngựa “phi thẳng”, nên Nguyễn Du từ biệt Kiều vì muốn tôn Từ Hải là anh hùng kiệt xuất. Tinh thần và ý chí kiên định của Từ Hải. Quan niệm về người anh hùng theo Từ Hải là lập nghiệp lớn để thực hiện ước mơ công lý. Vì vậy, sau hơn sáu tháng gắn bó, niềm khao khát này đã kích thích trái tim anh, anh nhận ra rằng đã đến lúc phải ra đi. Vì vậy, việc Từ Hải ra đi là việc làm quan trọng nhất, tất yếu.

Xem thêm: Lời giải chi tiết SGK Ngữ văn lớp 9

Trong lời nói với Kiều, Từ Hải đã bộc lộ lí tưởng và bản lĩnh anh hùng của mình qua những điểm sau:

+ Coi Kiều như một người vợ khác với “những người phụ nữ bình thường” mà là “tri kỉ” của nàng, tức là người biết lấy lòng nàng một cách sâu sắc và tinh tế.

+ Giọng điệu Từ Hải rõ ràng là của một bậc vĩ nhân, đàng hoàng, đĩnh đạc và hào hiệp. Hào khí ấy một phần được tạo nên bởi những hình ảnh phi thường, hào hùng: “vạn quân tinh nhuệ”, “tiếng chiêng vang dậy, bóng tối soi đường”, “bốn bể không một bóng nhà”.

+ Lời Từ Hải nói với Kiều không chỉ là lời của kẻ si tình với người tình, của người chồng đối với vợ, mà hơn hết là lời của một trang anh hùng với kẻ “cầm trịch tương lai”. Qua chữ Bạn ta thấy được bản lĩnh, phẩm chất, ý chí và khát vọng của một danh họa anh hùng.

Câu 3: Nhận xét về đặc điểm miêu tả (tả thực hay lí tưởng) của người anh hùng Từ Hải trong đoạn văn. Đây có phải là cách miêu tả thường thấy trong văn học trung đại không?

Câu trả lời gợi ý:

– Nhận xét về đặc điểm miêu tả (tả thực hay lí tưởng hoá) của người anh hùng Từ Hải trong đoạn trích là: Trong “Truyện Kiều”, Từ Hải được xây dựng lí tưởng hoá trong ngòi bút để trở thành một nhân vật anh hùng lí tưởng thời bấy giờ. Nguyễn Du đã dựng nên bức chân dung Từ Hải với cảm hứng ngợi ca bởi Từ Hải là ước mơ chính nghĩa của tác giả. Vì vậy, miêu tả nhân vật theo phong cách hiện thực sẽ không làm nổi bật tư tưởng này mà nên miêu tả theo phong cách ước lệ và lí tưởng hoá để làm nổi bật niềm tin và ước muốn của tác giả.

Xem thêm: Đề thi học sinh giỏi Văn 10: Vẻ đẹp trong nghệ thuật là vẻ đẹp của chính người nghệ sĩ

– Đây không phải là cách miêu tả hoàn toàn phổ biến trong văn học trung đại vì hình tượng người anh hùng, người anh hùng là nhân vật lí tưởng truyền thống của văn học trung đại. Hình tượng Từ Hải của Nguyễn Du vừa nằm trong hệ thống thơ tả anh hùng của văn học trung đại vừa có những nét riêng biệt, độc đáo, đặc biệt Nguyễn Du đã khéo léo lồng vào bài thơ những phẩm chất rất đỗi anh hùng. Từ Hải có nhiều phẩm chất làm nên một nhân vật anh hùng nhưng không tách rời cuộc sống đời thường. Các đặc điểm nghệ thuật đó là:

+ Nhà thơ đã khắc họa những hình ảnh phóng khoáng, anh hùng của một con người “yên kiếm”, “tưởng che trời đất” (Hoài Thanh). Đoạn thơ kết thúc bằng hình ảnh cánh chim bay lượn trong gió thổi mây bay “Gió mây về từ lâu”.

+ Nhà thơ sử dụng hệ thống từ ngữ chỉ mức độ “nam tính”: nhanh chóng, dứt khoát, dứt khoát (mặc quần áo), lòng bốn phương, thẳng tắp, trên mặt đất, đầy đường, ưu tú, phi thường, bốn bể, hàng cây số. ..

+ Ngôn ngữ đối thoại cũng như các biện pháp miêu tả cá nhân, thông thường cũng góp phần làm hiện rõ hơn khuynh hướng lí tưởng hoá trong ngòi bút của Nguyễn Du. Hình ảnh Từ Hải hiện lên với vẻ đẹp của cái phi thường.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.